Winio i Hajp znają się od 2010 roku, a wspólnie nagrywają od ponad dekady. Ich historia zaczęła się od spotkania na imprezie u Tomiego, a pomysł na regularne tworzenie muzyki pojawił się podczas koncertu Grandmaster Flasha w 2011 roku. Dziś wracają z albumem „RAP 30+”, który jest zapisem obserwacji, marzeń i frustracji pokolenia trzydziesto i czterdziestolatków. Na płycie znalazło się miejsce zarówno na osobiste refleksje, jak i spełnianie muzycznych marzeń, czego najlepszym przykładem jest gościnny udział Masta Ace’a.
Winio, rocznik 1985, pochodzi z Gołdapi, ale od 22 lat mieszka w Warszawie. Z rapem związany jest od końcówki lat 90., kiedy pisał pierwsze teksty do bitów z ejaya. W 2002 roku nagrał kilka utworów na producencki album kolegi o ksywce Katon – „Wielka Improwizacja vs. Widzenie ks. Piotra”. Jeden z nich trafił nawet na płytę dołączaną do magazynu „Klan”. Niedługo później razem z F-Zioksem i beatbokserem Macem założył zespół Wprost. Jesienią 2003 roku ukazał się ich album „Nastaw odbiornik”, z którym udało się zagrać kilka koncertów i wygrać jeden z przeglądów. Później zespół zniknął, choć Winio pojawiał się jeszcze gościnnie w kilku numerach, między innymi w „Kronice wypadków miłosnych” Gangu Agi. W 2010 roku Wprost wróciło z singlem „Ten towar”, ale i tym razem nie trwało to długo. Wtedy na jego drodze pojawił się Hajp. Hajp jest z rocznika 1990, pochodzi z Otwocka, a obecnie mieszka na warszawskiej Woli. Pierwsze próby produkowania bitów podejmował około 2004–2005 roku, korzystając z FL Studio, ale początkowo traktował to raczej jako ciekawostkę. Poważniej podszedł do tematu po zakupie pierwszego samplera MPC 1000 w 2008 roku. Z Winiem tworzy od 2011 lub 2012 roku, choć dokładnej daty nie są w stanie dziś wskazać.
Ich muzyczne korzenie sięgają różnych momentów i doświadczeń, ale w obu przypadkach ważną rolę odegrały konkretne płyty i brzmienia. Winio określa siebie mianem dziecka MTV. Pamięta, jak na początku lat 90., podczas pobytu u babci w Gdańsku, oglądał telewizję ze starszym kuzynem. W pewnym momencie na ekranie pojawił się teledysk, w którym mężczyzna ubrany jak kowboj spacerował po mieście z kilkoma kolegami i rytmicznie rapował. Kuzyn skwitował to krótkim: „To jest rap”. Od tamtej pory Winio zaczął świadomie szukać tej muzyki. Ważnym momentem było zetknięcie się z „The Message” Grandmaster Flasha & Furious Five. Później przyszły kasety, a pierwszą rapową w jego kolekcji była „Muse-Sick-In-Hour-Mess-Age”. Jak wspomina, w tamtych czasach w sklepach muzycznych co miesiąc pojawiało się kilka nowych rapowych wydawnictw. Wokół tego naturalnie tworzyła się grupa osób, które regularnie przychodziły po kolejne kasety, a następnie wymieniały się nimi między sobą. Hip-hop stopniowo wypełniał kolejne obszary jego życia. Próbował tańczyć, zdarzało mu się malować, ale najlepiej odnalazł się w rapie. Dużo freestylował, aż w końcu zaczął pisać teksty i eksperymentować z produkcją. Hajp słucha rapu od 2001 roku. Pierwszymi albumami, które zapamiętał, były „Muzyka klasyczna” Pezeta i Noona oraz „Na legalu?” Pei. Trafił na nie dzięki koledze, który miał kilka płyt ze stadionu i przegrywał mu je na kasety. Niedługo później odkrył A Tribe Called Quest i Gang Starr. Szczególne znaczenie miał dla niego „Midnight Marauders”, który sprawił, że sam zapragnął produkować bity.
Wspólna praca nad „RAP 30+” była procesem rozłożonym na kilka lat. Jak opowiada Hajp, przez ponad cztery lata starali się przynajmniej raz w miesiącu spotykać w wynajętej sali prób. Winio zabierał zeszyt z tekstami, a Hajp laptop, sampler, gramofon i winyle. Zazwyczaj rezerwowali salę na sześć lub siedem godzin. Zaczynali od rozmów o tym, co u nich słychać i wymiany pomysłów na kolejne utwory. Później przychodził czas na szukanie sampli i wspólne budowanie bitów. Około połowa produkcji na album powstała właśnie podczas tych spotkań. Drugą część dnia poświęcali na rapowanie. Był freestyle, ćwiczenie wcześniej napisanych tekstów i sprawdzanie kolejnych pomysłów. Z czasem spotkania kreatywne ustąpiły miejsca sesjom nagraniowym. Dla Winia ten regularny rytm okazał się szczególnie ważny. Przyznaje, że po pierwszej płycie trochę stracił zapał i zdarzało mu się zastanawiać, czy nadal chce iść tą drogą. Duża w tym zasługa Hajpa, który skutecznie motywował go do działania. „Te jamy na salach prób – to jest naprawdę doskonała zabawa i motywacja do działania” – podkreśla Winio, dodając, że za każdym razem wychodzili z nich z masą nowych pomysłów. Jednym z ciekawszych pomysłów, które pojawiły się na etapie pracy nad albumem, było wykorzystanie techniki Harolda, znanej z teatru improwizowanego. Hajp poznał ją podczas kursu i zaproponował Winiowi przeniesienie jej założeń na grunt rapu. Harold to sposób budowania długiej formy spektaklu, którego strukturę postanowili zaadaptować do konstrukcji albumu. Oczywiście wymagało to pewnych zmian i dopasowania metody do ich muzycznego świata. Winio wcześniej nie miał z nią żadnej styczności, więc poznawał ją w trakcie pracy nad materiałem. Jak sam przyznaje, chyba udało mu się sprostać zadaniu.
Podczas sesji przyjęli też zasadę, że nie ma złych pomysłów. Czasem prowadziło to do dość nieoczekiwanych rozwiązań. Dobrym przykładem jest numer „388 słów prawdy”. Kiedy Winio nagrał gotowy tekst, Hajp zwrócił uwagę na kończące go słowo „Amen”. Zastanawiali się, czy nie lepiej z niego zrezygnować, aż w końcu pojawił się pomysł wykorzystania w podkładzie „Amen break”. Tak właśnie powstał jeden z elementów utworu. Sam tytuł albumu również nie jest przypadkowy. „RAP 30+” to, jak mówi Winio, poniekąd płyta millenialsowa. Wariant „40+” byłby z kolei niesprawiedliwy wobec młodszego Hajpa, dlatego zdecydowali się na rozwiązanie pośrednie. Nie chodzi jednak o muzykę skierowaną wyłącznie do osób po trzydziestce. To raczej zapis obserwacji, marzeń i frustracji ludzi w wieku trzydziestu i czterdziestu lat.
Na albumie pojawił się również gość, którego obecność ma dla Hajpa szczególne znaczenie. Masta Ace od lat pozostaje jego ulubionym raperem z amerykańskiej sceny. Historia wspólnego utworu zaczęła się w czerwcu 2024 roku, kiedy artysta występował w warszawskiej Progresji. Winio i Hajp spotkali się przed koncertem na piwie i jedzeniu. W trakcie rozmowy Winio półżartem rzucił pomysł zaproszenia Masta Ace’a na płytę. Hajp nie potrzebował wiele czasu na podjęcie decyzji. Po koncercie poczekali na rapera, zrobili wspólne zdjęcie i zapytali o możliwość nagrania numeru. Masta Ace podał im swój prywatny adres e-mail, zaznaczając, że dogra się, jeśli spodoba mu się przesłany materiał. Na wysłanie utworu zdecydowali się dopiero rok później. Hajp doskonale pamięta moment, w którym otrzymał odpowiedź. Wracał z narzeczoną, dziś już żoną, z parku w Radziejowicach, kiedy na skrzynce pojawiła się wiadomość od rapera. W środku znajdowała się gotowa zwrotka. „Słuchałem tej zwrotki w samochodzie i nie wierzyłem, że Masta Ace położył wersy na moim bicie” – wspomina producent. Dla Winia to przede wszystkim historia spełniania marzeń. „Masta Ace – Crooklyn Dodger – u mnie od lat w głośnikach!” – podkreśla. Jak dodaje, nie przygotowywali listy potencjalnych gości ani nie zastanawiali się, kto najlepiej pasowałby do promocji albumu. Po prostu pojawił się pomysł zaproszenia artysty, którego twórczość od dawna jest im bliska. Nawet jeśli wspólnego utworu miałby słuchać tylko tysiąc osób w Polsce, samo doświadczenie pozostanie z nimi na całe życie.
Ostatnim elementem układanki jest okładka, która nawiązuje do estetyki i wspomnień pokolenia dorastającego na przełomie lat 90. i 2000. Winio przypomniał sobie charakterystyczne napisy i bazgroły, które można było wtedy zobaczyć na ścianach, między innymi hasła „Punk not dead” czy różnego rodzaju symbole. Zaproponował, żeby na ścianie pojawił się napis „Rap is dead”, z przekreślonym słowem „dead” i dopisanym „30+”. Pomysł zrealizowali, a później żona Winia, zajmująca się ilustracją, nadała zdjęciu charakterystyczny, VHS-owy sznyt. Tak powstała okładka albumu.
Tutaj będziecie mogli kupić album na kompakcie.
A tutaj odsłuch w streamingach.